Sớm mai cuối năm, nói lời tri ân những người đã đối đãi tử tế với ta

Những ngày cuối năm luôn mang theo một nhịp điệu rất khác. Dòng người vẫn ngược xuôi, công việc vẫn bộn bề, nhưng ở đâu đó trong lòng mỗi người bắt đầu dâng lên một khoảng lặng. Khoảng lặng để nhìn lại chặng đường đã qua, để nhận ra rằng giữa bao lo toan, điều còn đọng lại sâu nhất không phải là thành bại, hơn thua, mà là tình người đã nâng đỡ ta qua những khúc quanh.

Người xưa dạy rằng uống nước phải nhớ nguồn. Lời dặn mộc mạc ấy theo ta từ thuở ấu thơ, đi cùng năm tháng mà nhiều khi ta quên mất phải thực hành. Chỉ đến khi thời gian lặng xuống vào những ngày giáp Tết, ta mới giật mình nhận ra mình đã nhận từ đời quá nhiều ân tình mà chưa kịp nói lời cảm ơn.

Cuộc sống vốn là chuỗi những cuộc gặp gỡ. Có cuộc gặp thoáng qua như cơn gió, có cuộc gặp ở lại thành duyên phận dài lâu. Từ những cái bắt tay đầu tiên, những lần ngồi cạnh nhau trên chuyến xe đông đúc, đến những buổi chuyện trò thâu đêm, mỗi con người bước vào đời ta đều để lại một dấu vết. Có người mang đến niềm vui, có người cho ta bài học, có người lặng lẽ ở phía sau, âm thầm đỡ ta dậy khi ta vấp ngã.

Nguyễn Du từng viết rằng chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài. Suy cho cùng, điều khiến con người nhớ đến nhau không phải vì ai đó giỏi giang đến mức nào, mà là vì họ đã đối xử với ta ra sao trong những lúc ta yếu lòng nhất. Một lời động viên đúng lúc có khi quý hơn vạn lời chúc tụng khi ta đã thành công.

Nhìn lại một năm, ai cũng có cho mình những đoạn đường gập ghềnh. Có người trải qua thất bại trong công việc, có người chịu đựng mất mát trong gia đình, có người lặng lẽ chiến đấu với những nỗi buồn không gọi thành tên. Thế nhưng giữa những ngày tưởng như không thể đi tiếp ấy, luôn có một bàn tay chìa ra. Đó có thể là bữa cơm mẹ nấu chờ ta về khuya, là ánh mắt lo lắng của cha, là tin nhắn hỏi thăm của bạn cũ, hay chỉ đơn giản là một người lạ nhường ta chỗ ngồi trên chuyến xe mệt mỏi.

Người Việt mình vẫn bảo một miếng khi đói bằng một gói khi no. Sự tử tế trong lúc ta cần nhất luôn mang sức nặng đặc biệt. Nó không chỉ giúp ta vượt qua khó khăn trước mắt, mà còn thắp lại niềm tin rằng cuộc đời này vẫn còn nhiều điều ấm áp để ta tiếp tục cố gắng.

Cuối năm là dịp để ta nhớ đến cha mẹ nhiều hơn. Mái tóc của họ bạc đi theo từng mùa gió, lưng họ còng xuống theo từng năm tháng, nhưng ánh mắt nhìn con vẫn nguyên vẹn sự bao dung. Có những người cả đời chưa từng nói lời yêu thương hoa mỹ, chỉ lặng lẽ làm lụng, chắt chiu từng đồng để con có cuộc sống đủ đầy hơn mình ngày trước. Ca dao có câu công cha như núi Thái Sơn, nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra. Câu nói ấy nghe từ bé tưởng như quen thuộc, đến khi lớn lên mới thấm thía rằng cả đời mình cũng khó lòng đền đáp trọn vẹn.

Biết ơn cha mẹ không nằm ở những món quà đắt tiền, mà ở những bữa cơm sum họp đủ mặt, những cuộc gọi hỏi han đều đặn, những lần kiên nhẫn ngồi nghe họ kể lại chuyện cũ. Thời gian của ta còn dài, nhưng thời gian của đấng sinh thành thì ngắn dần theo năm tháng. Sự hiện diện của ta trong đời họ chính là món quà lớn nhất.

Bên cạnh gia đình là người bạn đời, người đã cùng ta đi qua bốn mùa mưa nắng. Hôn nhân không phải câu chuyện cổ tích chỉ có hoa hồng và ánh nến. Đó là những buổi sáng vội vã, những hóa đơn cần thanh toán, những lần bất đồng quan điểm, và cả những đêm ngồi cạnh nhau lo cho tương lai con cái. Thế nhưng giữa bộn bề ấy, vẫn có một người chọn ở lại, chọn cùng ta gánh vác, chọn nắm tay ta đi tiếp.

Người xưa có câu thuận vợ thuận chồng tát biển Đông cũng cạn. Sự đồng lòng của hai người không chỉ giúp gia đình đứng vững trước sóng gió, mà còn tạo nên chốn bình yên để mỗi người trở về sau những mệt mỏi ngoài xã hội. Lòng biết ơn dành cho bạn đời đôi khi chỉ đơn giản là một lời ghi nhận, một cái ôm đúng lúc, hay sự thấu hiểu khi người kia đang áp lực mà chưa kịp nói ra.

Trong đời mỗi người, nếu may mắn, sẽ có một vài tri kỷ. Họ không cần xuất hiện mỗi ngày, không cần nói quá nhiều, nhưng chỉ cần một ánh mắt cũng đủ hiểu lòng nhau. Đó là những người sẵn sàng ngồi nghe ta than thở lúc nửa đêm, sẵn sàng nhắc ta tỉnh táo khi ta định làm điều dại dột, sẵn sàng vui như chính mình thành công khi ta đạt được điều mong muốn.

Tục ngữ Việt Nam có câu giàu vì bạn, sang vì vợ. Tình bạn chân thành là một thứ tài sản vô hình nhưng vô giá. Trong những năm tháng trưởng thành, bạn bè chính là những người giúp ta mở rộng thế giới, soi lại bản thân, và nhiều khi cứu ta khỏi cảm giác cô độc giữa phố xá đông người.

Rồi đến con cái, món quà vừa ngọt ngào vừa thử thách mà cuộc đời trao tặng. Mỗi đứa trẻ đến bên ta như một tờ giấy trắng, vừa mong manh vừa đầy tiềm năng. Ta dạy con tập nói, tập đi, nhưng chính con lại dạy ta cách kiên nhẫn, cách yêu thương vô điều kiện, và cách sống chậm lại để tận hưởng những điều giản dị.

Nhìn con lớn lên từng ngày, ta hiểu sâu sắc hơn lời người xưa rằng tre già măng mọc. Thế hệ sau chính là sự tiếp nối của thế hệ trước. Yêu thương và biết ơn con cái không phải vì chúng phải mang ơn ta, mà vì sự hiện diện của chúng khiến cuộc đời ta trở nên đầy đặn hơn, có ý nghĩa hơn.

Giữa những lời tri ân gửi đến người thân quen, có lẽ ta cũng nên dành một phần cho chính mình. Một năm qua, ta đã đi qua không ít lần chông chênh. Có lúc muốn buông xuôi, có lúc thấy mình nhỏ bé giữa dòng đời rộng lớn. Thế nhưng ta vẫn đứng đây, vẫn thở, vẫn hy vọng, vẫn tiếp tục mơ ước. Điều đó đã là một thành tựu thầm lặng.

Người xưa khuyên rằng có công mài sắt, có ngày nên kim. Sự bền bỉ của bản thân qua từng ngày tưởng như bình thường, nhưng chính là nền móng cho mọi đổi thay sau này. Biết ơn chính mình không phải là tự mãn, mà là thừa nhận những nỗ lực âm thầm mà ta đã bỏ ra để không gục ngã.

Bên cạnh đó, còn có những con người ta chưa từng biết mặt, nhưng lại góp phần giữ gìn sự bình yên cho cuộc sống của ta. Đó là những người lính nơi biên cương, những chiến sĩ công an giữ gìn trật tự, những bác sĩ trực đêm trong bệnh viện, những công nhân quét rác khi thành phố còn say ngủ. Nhờ họ mà ta có thể yên tâm học tập, làm việc, chăm sóc gia đình.

Hình ảnh người lính trong thơ ca Việt Nam từ lâu đã gắn với sự hy sinh thầm lặng. Dù không phải câu nói của cổ nhân theo nghĩa hẹp, nhưng tinh thần vì nước quên thân, vì dân phục vụ đã trở thành một giá trị đạo lý bền vững trong văn hóa Việt. Mỗi khi nhắc đến họ, lòng ta lại dâng lên niềm biết ơn sâu sắc, bởi sự bình yên ta đang hưởng hôm nay được đánh đổi bằng bao mồ hôi, công sức, thậm chí cả máu xương của người khác.

Cuối năm cũng là dịp để ta nhìn lại cách mình đã đối xử với người xung quanh. Ta đã đủ kiên nhẫn với cha mẹ chưa. Ta đã đủ lắng nghe người bạn đời chưa. Ta đã đủ chân thành với bạn bè chưa. Ta đã đủ dịu dàng với con cái chưa. Lòng biết ơn không chỉ dừng lại ở cảm xúc trong tim, mà cần được thể hiện bằng hành động cụ thể mỗi ngày.

Người Việt có truyền thống sống nghĩa tình. Từ câu chuyện bát cháo hành trong văn học, đến những phong tục thăm hỏi, biếu quà dịp lễ Tết, tất cả đều thể hiện mong muốn giữ gìn mối dây gắn kết giữa con người với con người. Trong nhịp sống hiện đại, khi mọi thứ diễn ra nhanh hơn, áp lực nhiều hơn, ta càng cần giữ lấy nét đẹp ấy như giữ một ngọn lửa nhỏ sưởi ấm tâm hồn.

Khi đồng hồ dần chuyển sang năm mới, mỗi người lại có thêm một cơ hội để bắt đầu lại. Nhưng trước khi bước tiếp, có lẽ điều ý nghĩa nhất là dừng lại một chút, gọi một cuộc điện thoại, gửi một tin nhắn, hay đơn giản là nói trực tiếp với người trước mặt rằng ta biết ơn vì họ đã ở bên ta suốt thời gian qua.

Bởi cho đến cuối cùng, điều làm nên giá trị của một năm không nằm ở ta đã kiếm được bao nhiêu tiền hay đạt được bao nhiêu danh hiệu. Điều còn lại sâu nhất chính là ta đã yêu thương được bao nhiêu người và đã được bao nhiêu người yêu thương lại.

Năm cũ khép lại trong sự lắng đọng. Năm mới mở ra với những hy vọng mới. Mong rằng trên hành trình phía trước, mỗi chúng ta vẫn giữ trong tim mình tinh thần ăn quả nhớ kẻ trồng cây, để dù đi đến đâu, làm gì, ta vẫn nhớ quay về với cội nguồn của yêu thương và nghĩa tình.