Người Sửa Đồng Hồ Và Những Giờ Phút Bị Bỏ Quên

Cuối con phố có một căn tiệm hẹp đến mức hai người đứng cạnh nhau cũng phải khẽ nghiêng vai. Biển hiệu bằng gỗ đã bạc màu, chỉ còn nhìn rõ vài nét chữ: “Sửa đồng hồ”. Bên trong, hàng chục chiếc đồng hồ treo trên tường, đặt trong tủ kính hoặc nằm yên trên những mảnh vải mềm. Có chiếc chạy nhanh, chiếc chạy chậm, chiếc đã im tiếng từ rất lâu, nhưng người thợ vẫn cẩn thận giữ chúng như thể mỗi món đồ đều đang mang theo một câu chuyện chưa kể.

Người thợ tên là ông Lâm. Ông không có thói quen hỏi khách đồng hồ mua ở đâu, giá bao nhiêu hay thuộc thương hiệu nào. Ông thường chỉ hỏi một câu: “Chiếc đồng hồ này quan trọng với anh chị đến thế nào?”. Có người trả lời vì đó là quà cưới, có người nói là vật của cha để lại, cũng có người thú nhận rằng họ chẳng biết vì sao mình vẫn muốn sửa một chiếc đồng hồ cũ kỹ đã theo mình qua nhiều lần chuyển nhà.

Ông Lâm luôn lắng nghe. Sau đó, ông nhận lấy món đồ bằng hai tay, đặt lên bàn làm việc và mở nắp sau bằng một dụng cụ nhỏ. Những bánh răng li ti hiện ra, mảnh mai như cánh côn trùng. Ông lau từng bộ phận, tra một chút dầu, thay lò xo hoặc nắn lại kim. Công việc của ông chậm, nhưng không bao giờ cẩu thả.

Chiếc đồng hồ đứng lại lúc bốn giờ mười bảy phút

Một buổi chiều đầu mùa mưa, có một cô gái trẻ bước vào tiệm. Cô mặc áo khoác màu xám, tóc còn vương vài giọt nước. Trong tay cô là một chiếc đồng hồ bỏ túi bằng bạc, mặt kính đã xước và chiếc kim phút dừng ở vị trí bốn giờ mười bảy.

“Ông sửa được không ạ?” cô hỏi.

Ông Lâm nhận chiếc đồng hồ, xoay nhẹ núm vặn rồi áp nó sát tai. Không có tiếng tích tắc nào vang lên.

“Có thể sửa. Nhưng phải để lại vài ngày.”

Cô gái gật đầu, song không buông tay ngay. Cô nhìn chiếc đồng hồ hồi lâu rồi nói: “Cháu không cần nó chạy chính xác lắm. Chỉ cần nó chạy lại là được.”

Ông Lâm không hỏi thêm. Ông ghi tên người gửi vào một mảnh giấy nhỏ, đặt chiếc đồng hồ lên khay riêng. Khi cô gái bước ra khỏi cửa, ông nhìn theo bóng cô khuất sau màn mưa. Đến tối, lúc dọn tiệm, ông mới phát hiện bên trong nắp đồng hồ có khắc một dòng chữ rất mờ. Ông không đọc hết được, chỉ nhận ra hai chữ cuối: “đợi con”.

Chiếc đồng hồ bị hỏng nặng hơn ông nghĩ. Một bánh răng đã mòn, dây cót bị đứt và phần trục nhỏ ở giữa mặt số cong nhẹ. Ông tìm trong hộp phụ tùng cũ nhưng không có món nào vừa. Nếu muốn sửa, ông phải tự làm một bánh răng mới. Việc ấy mất nhiều thời gian, nhưng ông Lâm không vội. Trong nghề của ông, có những thứ không thể thay bằng một linh kiện gần giống. Chỉ một sai lệch rất nhỏ cũng khiến cả cơ chế vận hành không còn đúng.

Những người đến tìm lại thời gian

Trong lúc chờ sửa chiếc đồng hồ bỏ túi, cô gái trẻ vẫn thỉnh thoảng ghé qua. Lần đầu, cô mang đến một túi bánh nhỏ. Lần sau, cô đứng bên cửa nhìn ông làm việc rồi hỏi: “Ông đã sửa nhiều đồng hồ như vậy, có chiếc nào khiến ông nhớ nhất không?”.

Ông Lâm đặt chiếc kính lúp xuống, cười hiền: “Chiếc nào người ta mang đến cũng có một lý do để nhớ.”

Ông kể về một chiếc đồng hồ báo thức màu xanh mà một cậu bé từng mang tới. Cậu bé muốn sửa nó để đánh thức mẹ dậy đi làm, vì mẹ thường phải ngủ muộn sau khi làm việc nhà. Ông kể về chiếc đồng hồ treo tường của một đôi vợ chồng già. Nó chạy chậm hơn mười phút, nhưng họ không muốn chỉnh lại vì đó là khoảng thời gian người vợ gặp chồng lần đầu ở bến xe. Ông cũng nhớ một chiếc đồng hồ đeo tay đã han gỉ, được gửi đến từ một người đàn ông sống xa quê. Người ấy muốn sửa để tặng em trai, sau nhiều năm hai người không nói chuyện với nhau.

“Đồng hồ chỉ đo thời gian thôi mà,” cô gái nói.

“Đúng,” ông Lâm đáp. “Nhưng con người thường gửi vào đó những điều mình không biết đặt ở đâu khác.”

Câu nói ấy khiến cô gái im lặng. Cô nhìn những chiếc kim đang chuyển động trên tường. Mỗi chiếc chỉ một giờ khác nhau, tạo thành một âm thanh không đều, khi dồn dập, khi thưa thớt. Thoạt nghe có vẻ rối loạn, nhưng lâu dần lại giống một nhịp thở của căn phòng.

Một lời hứa bị bỏ quên

Đến ngày thứ sáu, ông Lâm đã làm xong bánh răng mới. Ông lắp từng bộ phận vào vị trí cũ, lau mặt kính và lên dây cót. Khi chiếc kim giây bắt đầu nhích từng bước nhỏ, ông không khỏi mỉm cười. Chiếc đồng hồ vẫn hơi khựng ở mỗi vòng quay, nhưng nó đã sống lại.

Cô gái đến nhận vào cuối buổi chiều. Ông đưa đồng hồ cho cô, dặn rằng bộ máy đã cũ nên cần lên dây nhẹ tay, tránh để ở nơi quá ẩm và nếu có vấn đề thì mang lại tiệm.

Cô áp chiếc đồng hồ vào lòng bàn tay. Tiếng tích tắc nhỏ đến mức phải thật yên mới nghe thấy.

“Ông có biết nó dừng lúc nào không?” cô hỏi.

“Bốn giờ mười bảy phút.”

Cô gật đầu. “Đó là lúc mẹ cháu gọi điện lần cuối. Cháu đang ở thành phố khác, hôm ấy bận họp nên không nghe máy. Khi gọi lại, mẹ đã không còn tỉnh nữa. Từ đó, cháu giữ chiếc đồng hồ này trong ngăn kéo. Cháu nghĩ nếu nó chạy lại, có lẽ cháu sẽ thôi tự trách mình.”

Ông Lâm không nói rằng một chiếc đồng hồ không thể làm thay đổi một cuộc gọi đã qua. Ông cũng không vội an ủi bằng những câu quen thuộc. Ông chỉ đặt chiếc đồng hồ lên tay cô và nói: “Nó có thể chạy lại, nhưng không cần phải chạy để chứng minh rằng cháu đã hết buồn. Có những nỗi buồn được giữ lại không phải vì ta yếu đuối, mà vì người đã đi từng quan trọng với ta.”

Cô gái cúi đầu. Một lúc sau, cô hỏi: “Vậy cháu phải làm gì với thời gian này?”

Ông Lâm nhìn ra con phố đang lên đèn. “Sống tiếp. Nhưng đừng sống vội đến mức bỏ quên những người còn có thể nghe tiếng mình gọi.”

Căn phòng phía sau tiệm

Hôm ấy, sau khi cô gái rời đi, ông Lâm không đóng cửa ngay. Ông ngồi yên bên bàn làm việc, trước mặt là chiếc đồng hồ treo tường đã chạy chậm mười phút. Ông từng sửa nó nhiều năm trước cho một người phụ nữ tên Hạnh. Bà đã qua đời từ lâu, còn chiếc đồng hồ được con trai bà gửi lại cho ông mỗi khi cần lau dầu.

Ông Lâm và bà Hạnh từng là hàng xóm. Hồi còn trẻ, họ có một lời hẹn nhưng không ai đủ can đảm để nói rõ. Sau đó, mỗi người đi một hướng. Bà lập gia đình, ông mở tiệm. Họ vẫn gặp nhau vào những dịp hiếm hoi, vẫn hỏi thăm nhau bằng những câu rất bình thường, nhưng chưa từng nhắc đến lời hẹn cũ.

Chiếc đồng hồ treo tường là món quà ông tặng bà khi tiệm mới mở. Nó chạy nhanh hơn mọi đồng hồ khác, nên bà đã đem trả lại. Ông chỉnh cho nó chậm đi mười phút rồi bảo: “Vậy là vừa rồi”. Bà Hạnh cười, không hỏi vì sao. Cả hai đều hiểu đó là một cách vụng về để giữ lại một khoảng thời gian riêng.

Suốt nhiều năm, ông Lâm sửa đồng hồ cho người khác nhưng chưa bao giờ sửa chiếc đồng hồ của mình. Trong căn phòng phía sau tiệm, ông cất một chiếc đồng hồ đeo tay cũ trong chiếc hộp gỗ. Nó dừng ở bảy giờ năm phút, thời điểm ông nhận được tin bà Hạnh qua đời. Ông không biết vì sao mình giữ nó như vậy. Có lẽ ông sợ nếu sửa cho nó chạy, ông sẽ phải thừa nhận rằng thời gian đã thật sự đi tiếp.

Tối đó, ông mở chiếc hộp gỗ. Ông lấy đồng hồ ra, dùng khăn mềm lau lớp bụi trên mặt kính. Bộ máy bên trong không hỏng nặng. Chỉ có dây cót đã mất lực vì nằm yên quá lâu.

Ông ngồi rất lâu trước bàn làm việc. Rồi lần đầu tiên sau nhiều năm, ông bắt đầu sửa chiếc đồng hồ của mình.

Thứ được sửa không chỉ là một món đồ

Sáng hôm sau, khi mở cửa tiệm, ông Lâm đặt chiếc đồng hồ đã chạy lại lên một chiếc đế nhỏ cạnh cửa sổ. Nó không chạy thật chính xác. Kim giây đôi khi vẫn khựng, mặt kính còn một vết xước dài. Nhưng tiếng tích tắc vang lên đều đặn, như một lời nhắc không ồn ào rằng không có chiếc máy nào cần hoàn hảo mới có thể tiếp tục hoạt động.

Cô gái trẻ không quay lại ngay. Một tháng sau, cô trở lại cùng một bó hoa nhỏ. Cô kể rằng mình đã gọi điện cho cha thường xuyên hơn. Cô cũng bắt đầu ghi lại những điều mẹ từng dặn, từ cách nấu một món ăn đến thói quen gấp khăn trước khi cất vào tủ. “Cháu vẫn nhớ mẹ,” cô nói, “nhưng sự nhớ ấy không còn khiến cháu chỉ đứng yên ở một thời điểm nữa.”

Ông Lâm nhận bó hoa, đặt nó vào chiếc bình sứ cũ. Ông không nói rằng mình cũng vừa sửa chiếc đồng hồ đã dừng nhiều năm. Cô gái nhìn thấy nó trên bàn, khẽ hỏi: “Đó là đồng hồ của ông ạ?”

Ông gật đầu.

“Nó quan trọng lắm sao?”

Ông nhìn kim đồng hồ đang nhích qua từng phút. “Quan trọng. Nhưng trước đây tôi tưởng phải giữ nó đứng yên thì mới giữ được người trong ký ức. Sau này tôi hiểu, ký ức không biến mất chỉ vì thời gian tiếp tục đi.”

Buổi trưa, cô gái rời tiệm. Ngoài phố, nắng rơi thành những mảng sáng trên nền gạch ẩm. Ông Lâm trở lại bàn làm việc, tiếp tục sửa một chiếc đồng hồ báo thức màu xanh. Bên trong nó, chiếc lò xo nhỏ đã bị kéo quá căng. Ông nắn lại thật chậm, không cố ép nó trở về hình dạng ban đầu, chỉ tìm cách giúp nó có thể hoạt động mà không bị tổn thương thêm.

Đôi khi con người cũng giống những chiếc đồng hồ cũ. Ta mang trong mình những vết xước, những khoảng trễ và những lần dừng lại không đúng lúc. Có người nghĩ rằng phải trở nên nguyên vẹn như trước thì mới có thể sống tiếp. Nhưng sự sống không đòi hỏi ta xóa hết dấu vết của những ngày đã qua. Nó chỉ cần ta đủ kiên nhẫn để nhìn vào bên trong, nhận ra điều gì đã hỏng, điều gì vẫn còn có thể sửa, và điều gì nên được giữ lại như một phần của câu chuyện.

Chiều xuống, tất cả đồng hồ trong tiệm cùng cất tiếng. Không chiếc nào hoàn toàn trùng nhịp với chiếc nào, nhưng căn phòng vẫn đầy đặn một âm thanh ấm áp. Ông Lâm khép ngăn kéo, tắt ngọn đèn bàn rồi đứng trước cửa tiệm. Ông nghe tiếng đồng hồ của mình chạy đều trong túi áo.

Bảy giờ năm phút đã qua từ rất lâu. Và lần này, ông không còn muốn quay lại đó nữa.